Pijn bij de bevalling - deel 2

Als je het over bevallen hebt, komt het onderwerp pijn hoe dan ook aan de orde. Het klinkt door in de bevalverhalen van je moeder, je zussen en je vriendinnen. Je leest er over in de bladen en op sociale media. Je verloskundige of gynaecoloog attendeert je erop via de vraag: “Wil je pijnstilling?” Kortom, je zou er bang van worden. Laat dat nu juist een van de veroorzakers van die pijn zijn… Doula Gonny Cappers vertelt over de psychologische kant van pijn in het tweede deel van deze serie blogs. Wat speelt er mee en wat kan een doula voor je doen?

De geest: gedachten en emoties

Het is bekend dat gedachten zeer krachtig en leidend zijn. Niet voor niets is Mindfulness erg populair. Elke gedachte of emotie geeft een lichamelijke reactie, of je dat nu wilt of niet. Ook bij een geboorte zijn gedachten van invloed en kunnen daarmee de pijn aanzwengelen of juist doen verminderen. Als je maar blijft herhalen dat bevallen pijnlijk is en je omgeving pepert je dat ook steeds in, dan kan het niet anders dan dat dat iets met je doet. Namelijk dat je er in gaat geloven. En als je bang geworden bent, geeft dat stress, je verkrampt en dat is weer de boosdoener van pijn. Vaak herhaalde gedachten zijn hardnekkig, want ze laten een imprint achter in je (onbewuste) geheugen. En zie dat dan maar weer om te buigen.

Het helpt om pijn niet toe te laten door bekrachtigende, positieve gedachten te hebben. Dat zullen dan wel gedachten moeten zijn die bij je aansluiten, want anders dwing je jezelf iets te geloven dat niet binnen je bereik ligt. Luister naar je innerlijke stem en herhaal de zin die je aanstaat, die je goed doet. Bijvoorbeeld: Mijn (geboorte) lichaam weet hoe het een kindje baart, ik hoef het alleen maar te volgen. De doula besteedt hier veel aandacht aan. Zij gaat samen met jou en je partner op zoek naar de gedachten die je motiveren en rust geven.

Veel luisteren naar alles wat mis kan gaan tijdens de bevalling en meegezogen worden in de verhalen waarin de complicaties zich opstapelen is pijnlijk en legt de basis voor angst. Angst geeft spanning en spanning geeft pijn. Deze angst – spanning – pijn spiraal kan doorbroken worden door aandacht te geven aan de fysiologie van baren (dat in beginsel normaal, gezond en veilig is), de mogelijkheden en positieve, bemoedigende informatie. Laat de doula dat nu juist doen. Zij is breed opgeleid en werkt niet vanuit protocollen.

De rustgevende aanwezigheid van de doula tijdens de bevalling en haar bemoediging en bekrachtiging hebben een positieve invloed op de sfeer in de ruimte en de beleving van de aanstaande ouders. En dat is onbetaalbaar.

Doula Gonny Cappers

Het volgende deel gaat over de invloed van relaties en aandacht op pijn bij de bevalling.

Doula na de bevalling?

Vandaag kreeg ik via Doula.nl een vraag die ik nog nooit eerder had gekregen, maar eigenlijk heel logisch vond: kan ik ook een doula inhuren voor na de bevalling?

Je hebt je zwangerschap en bevalling doorstaan, de kraamhulp heeft afscheid genomen, en dan moet je het als prille ouders zelf rooien. Voor sommigen staan ervaren familieleden en vrienden klaar met raad en daad, maar dat geldt niet voor iedereen.

De vrouw die mij mailde had niet zo’n netwerk waar ze een beroep op kon doen, en ze zei dat ze mede om die reden zelfs bang was om zwanger te worden. Dat was een nieuwe voor mij. Ik krijg vaak berichten van vrouwen die bang zijn voor de bevalling, maar niet voor de kraamtijd en daarna. Terwijl het leren omgaan met je pasgeboren kindje toch best een uitdaging is. Ik herinner me zelf ook de nodige paniekmomenten. Achteraf lach je erom, maar toen vonden we het reuze eng, de verse vader en ik. Het is een enorme verandering in je leven, de verantwoordelijkheid voor zo’n teer mensje lijkt haast te groot en intussen zijn je hormonen ook nog van slag. Ga er maar aan staan. Ik snap best dat je je daar zorgen over kunt maken.

Twee vormen van geruststelling kon ik deze vraagstelster bieden: ten eerst is er voor moeilijke vragen altijd het consultatiebureau. Die hebben mij op lastige momenten goed advies gegeven. Voor borstvoedingsproblemen zijn er lactatiedeskundigen en zo kun je een eind komen met praktische zaken.

Maar ik heb haar ook aangeraden contact te zoeken moet doula’s in de buurt en haar vraag voor te leggen. Ik kan me geen doula voorstellen die dan zegt: sorry mevrouw, kan best dat u bang bent, maar mijn emotionele ondersteuning houdt op als de baby er is. Dus ik verwacht dat het weinig moeite zal kosten om een doula te vinden die haar beroep ruim opvat en deze mevrouw wil komen helpen. Met een fijn gesprek en misschien ook een heerlijke (Rebozo-)massage of zo.

Toen was ik benieuwd geworden in hoeverre deze dienst al wordt aangeboden, en heb even gegoogled op ‘post partum doula’. Bestaat dus gewoon, honderden Engelstalige zoekresultaten. Maar in Nederland nog niet zo veel, daar vond ik er maar eentje. Misschien dan toch een gaatje in de markt.

Wachten...

Ik vind het heerlijk om doula te zijn! Ik ontmoet bijzondere mensen op hun kwetsbaarst, ben erbij als nieuw leven wordt verwelkomd, en mag daar nadien nog over schrijven ook! Heerlijk!

Het enige dat ik niet leuk vind van mijn werk is dat eindeloze wachten. Wanneer zal ze gaan bevallen? Toch alsjeblieft niet net als ik dat uitje met de kinderen heb gepland? Ik ben er inmiddels wel aan gewend om altijd een plan B in mijn hoofd te hebben bij alles wat ik doe. Ik durf er zelfs een beetje op te vertrouwen dat ‘mijn’ kindjes niet geboren zullen worden op een moment dat het niet uitkomt.

Mijn wachten is dus lang niet zo zwaar als het gewacht van (aanstaande) ouders. Nachtenlang wordt er soms gepiekerd over van alles en nog wat. Hoe zal het gaan? Toch alsjeblieft niet op de verjaardag van die en die! En wat nou als…?

Angst kan het wachten ernstig veronaangenamen. Eigenlijk is er maar één basisangst, namelijk Hoe hou ik controle over mezelf? Ik zie ouders op verschillende manier omgaan met groeiende angsten naarmate de bevalling nadert. Sommigen proberen ze weg te stoppen en hopen dat ze er dan niet meer aan denken (met weinig kans op slagen!). Anderen proberen ze onder controle te krijgen door eindeloos te blijven piekeren over alle mogelijke rampscenario’s (waarop het kind zelf waarschijnlijk een nieuwe weet te verzinnen!).

De enige manier om met angst om te gaan is door het toe te laten. Emoties kunnen immers alleen maar groeien als ze er niet mogen zijn. Een doula kan je helpen van je hoofd naar je gevoel te gaan. Zij zal hier met je over praten, je laten beseffen dat je heus niet stoerder zou moeten zijn, je laten benoemen waar je nou precies zo bang voor bent, en achterhalen waar die angst vandaan komt.

Vrijwel alle angsten zijn herinneringen. De eerste vier jaar van je leven ben je een open boek, je schrijft alles op en dan stáát het er, voor de rest van je leven. Emoties kun je dus beschouwen als je innerlijk kind. En daar dient eerst naar te worden geluisterd, voordat je kan worden gerustgesteld. Accepteren en ruimte maken, letterlijk en figuurlijk.

Wedden dat dan nadien blijkt dat het al dat wachten beslist meer dan waard was!

De stille kracht van de doula

Veel van wat ik als doula teweeg breng is voor de buitenwereld niet zichtbaar. En dat maakt soms dat wat kritisch gekeken wordt naar de meerwaarde van de doula. Wat doet zij nu eigenlijk meer dan de hele tijd bij de bevalling zijn en wat hand- en spandiensten te verlenen? Ik zal een tipje van de sluier oplichten. De doula komt namelijk al in actie tijdens de zwangerschap.

Een voorbeeld. Ik kom in contact met een vrouw die voor het eerst zwanger is en opziet tegen de bevalling. Het gaat volgens haar heel pijnlijk zijn en voor de veiligheid gaat ze in het ziekenhuis bevallen heeft ze besloten. En dan maar hopen dat de ellende niet te lang duurt en te niet te heftig is. Na ons eerste gesprek kijkt ze heel anders tegen haar bevalling aan. Ze heeft vertrouwen gekregen in het verloop van de bevalling. En ze gaat thuis bevallen. Wat is er gebeurd in de twee uur dat we in gesprek waren? Ik heb haar onder andere uitgelegd hoe een lichaam werkt tijdens een bevalling en welke omstandigheden daarbij positief werken. In het kort komt het hier op neer:

Je baby zet de bevalling in gang. Door de druk van zijn hoofdje wordt de baarmoedermond, die nog potdicht zit, geprikkeld. Het hormoon oxytocine gaat aan het werk. Oxytocine zorgt er voor dat het hormoon prostaglandinen aangemaakt wordt. En die zorgt ervoor dat je weeën gaat krijgen. Weeën zijn het samentrekken van de spieren van je baarmoeder. Je baarmoedermond gaat zacht worden en op een gegeven moment gaat die openen. Als de vliezen breken, zakt het hoofdje van je baby nog steviger tegen de baarmoedermond. En dat levert steviger weeën op. Die heb je nodig om volledig open te gaan. Als de weeën heel krachtig worden, gaat je lichaam endorfine aanmaken. Dat is een morfine-achtige stof die de pijn verzacht. Je wordt high van jezelf. Het is een natuurlijke pijnstiller. Je lichaam zit slim in elkaar! Als je volledig ontsloten bent ( de beroemde 10 centimeter), veranderen de ontsluitingsweeën in persweeën. Je krijgt drang om te gaan poepen, om je kindje te helpen eruit te komen door mee te gaan drukken tijdens een perswee. En heel langzaam, millimeter voor millimeter zakt je baby door je vagina om uiteindelijk geboren te worden.

Oxytocine is dus een heel belangrijk hormoon tijdens je bevalling. Dat hormoon werkt het beste als jij vol vertrouwen en ontspannen bent. De natuur heeft het zo geregeld, dat je sneller, prettiger en gemakkelijker bevalt als jij je veilig voelt. Dan kun jij je ontspannen en de aanwijzingen van je lichaam volgen. De oxytocine kan dan goed stromen. Als je bang bent en stress ervaart, verkramp je. Het hormoon adrenaline wordt actief. En dat levert geen goede weeën op en de weeën die je hebt zijn pijnlijker. Daar raak je sneller uitgeput van en denkt het niet zelf te kunnen. De vraag naar pijnstilling en andere ingrepen neemt dan snel toe. Adrenaline vertraagt en bemoeilijkt dus de bevalling. De natuur heeft het mooi geregeld. Maak er gebruik van! Als jij je lichaam kan vertrouwen omdat je het snapt, kun je ook meer jezelf vertrouwen, dat je het kan. Op eigen kracht, zonder uitgeput te raken. Zelfs er van genieten en vol verwondering zijn, dat je dit allemaal doet. Ik herinner de zwangere altijd aan haar mogelijkheden om zelf haar kind geboren te laten worden.

Daarnaast wijs ik ze er op dat helpt het wanneer je tijdens je bevalling omringd bent door mensen die je kent en vertrouwt. Een doula is een vertrouwd persoon. Je hebt haar namelijk zelf uitgekozen. Je kent haar goed tegen de tijd dat je gaat bevallen. En je kunt er van op aan dat ze bij je bevalling is, een hele geruststelling. Ook in een bekende omgeving zijn, is belangrijk om ontspannen en vol vertrouwen te blijven. Thuis is bekender en vertrouwder dan een ziekenhuis.

Hoe het is afgelopen met de vrouw uit het voorbeeld? Zij is thuis bevallen, vlot en geheel zelfstandig. Niemand die haar zei wat ze moest doen. Niemand die aan haar kwam. Dat was ook niet nodig, want ze liet zien dat ze haar bevalling volledig in eigen hand had. En in no time gleed haar kind in haar armen. Ze is trots op zichzelf, heeft verbaasd gestaan over haar eigen kunnen tijdens het baren, voelde zich vrij om de houding aan te nemen die prettig voelde en geluid te maken dat er zomaar uitkwam. En ik, de doula? Ik was bij haar, in stilte. Deed “niks”, maar was haar grote steun. Ze voelde zich veilig en meer in haar kracht, alleen omdat ik er was. Dit is de stille kracht van de doula. Ontdek het zelf en gun jezelf de onvoorwaardelijke, bevestigende, veilige ondersteuning van je eigen doula.

Verkooppraatje

Ik vind het zó moeilijk om mezelf te verkopen. Doorgaans hoeft dat gelukkig ook niet.

Toch wordt mij wel eens gevraagd wat ik nou zoal doe tijdens de bevalling. In gedachten ga ik dan al die bevallingen langs, om me steevast te beseffen dat de mooiste geboortes nét die geboortes zijn waarvan ik achteraf het idee heb dat ik eigenlijk niets heb gedaan!

“Nou, niet eens zoveel…”, antwoord ik dus. Ik BEN er, en beloof er te zullen zijn. Dat alleen al geeft rust, zowel vooraf als tijdens de bevalling. Ik ben er met mijn basiskennis verloskunde, mijn intuïtie, mijn massagetechnieken, mijn relativeringsvermogen, mijn ervaring, mijn vertrouwen, mijn humor en mijn hart.

“Ik hou vooral paniek buiten de deur”, vervolg ik dan. Het geboorteproces valt of staat met de juiste opbouw van de juiste hormonen. Adrenaline doet dit hele proces volkomen teniet. Uit veel onderzoeken is gebleken dat continue begeleiding tijdens de bevalling zorgt voor de helft minder verzoeken om pijnstilling. Ook halveert het de kans op een keizersnee én duurt de bevalling gemiddeld anderhalf uur korter. Door stress krijg je namelijk een slechtere doorbloeding van de baarmoeder, waardoor de weeën afnemen en de kans op een keizersnede toeneemt.

“Ik bewaak je geboortewensen”, verzeker ik. Mijn doel is een ervaring waar men met een goed gevoel op terug kan kijken, óngeacht hoe de bevalling is gegaan. Bevallingen laten zich immers niet plannen. Toch durf ik gerust een goede ervaring te verzekeren. Gewoon omdat ik weet dat ik ervoor zal waken dat je gehoord zal worden (en dat je je ook nog eens gehoord zult voelen!). Alleen dán kun je ergens goed op terug kijken.

"En tussendoor moeder ik altijd een beetje”, vertrouw ik tot slot toe. Dit klinkt misschien niet zo heel belangrijk, maar is toevallig wel precies wat vrouwen (en hun partners) nodig hebben op zo’n kwetsbaar moment in hun leven! Ik zorg dus dat er op tijd gegeten en gedronken wordt, ik stop graag even in voor een mini-dutje tijdens de rustige momenten  en ik troost als er nog even een traantje moet worden weggepinkt. Aandacht geven is het begin van liefde.

Zwanger... met een doula

Aan mij de eer om het eerste blog te schrijven op dit gloednieuwe Doulablog! En dat terwijl ik helemaal geen doula ben. Maar ik heb er wel ervaring mee, en daar wil ik graag wat van delen. Hopelijk vinden jullie het leuk om te lezen. Ik wil het hebben over de rol van de doula tijdens de zwangerschap. Het woord 'doula' betekent zoiets als 'bevallingscoach', wat kan ze dan doen tijdens de zwangerschap? Voor mij deed mijn doula heel veel, door er alleen maar te zijn.

In het begin van het jaar 2000 raakte ik in verwachting van mijn tweede kind. We waren heel blij dat het gelukt was, want ik was al halverwege de 30 en dan is het niet meer zo vanzelfsprekend om vlot zwanger te kunnen raken. De eerste drie maanden gingen voorbij met het laten bezinken van het goede nieuws en het ons instellen op de komst van ons kindje.

Maar over de zomer raakte ik gespannen. Mijn eerste bevalling was geen fijne ervaring geweest (een stuitligging die uitliep op een ongeplande keizersnede) en ik begon me bezorgd te maken dat zoiets weer zou gebeuren. Ik legde mijn angst voor aan de verloskundige en die sprak wat vage gerustellende woorden waar ik niet veel mee opschoot. Wat ook niet hielp was dat ik het hele verhaal daarna nog twee keer moest vertellen aan haar collega's. Mijn man probeerde me te steunen, maar kon me ook geen zekerheid geven.

Een zwangerschap kan heel fijn en bijzonder zijn: de veranderingen in je lichaam, het contact met je groeiende kindje... Maar als je opziet tegen de bevalling, zou je soms wel willen dat je terug kon: nee, laat maar, het hoeft niet meer, ik heb me bedacht! Maar dat kan dus niet. Dan voelt de zwangerschap als een nauwe tunnel waar je doorheen moet of je wil of niet. En hoewel je weet dat ontspanning tijdens de zwangerschap juist zo belangrijk is, en dat je stress moet zien te vermijden, lukt het volgens mij niemand die angstig is om op bevel te ontspannen.

Paniekerig surfte ik over het internet en vond een veelbelovend boek bij Amazon.com: The Thinking Woman's Guide to a Better Birth was de titel, van Henci Goer. 'Thinking', dat sloeg wel op mij, ik deed dag en nacht niets anders! En een 'better birth', dat klonk me als muziek in de oren. Het boek had een kritische toon, duidelijk anders dan de toch wat 'rozewolkerige' boeken uit de bieb. Dat sprak me aan, en dat gold zeker voor het hoofdstuk over 'professional labor support', oftewel de doula. Ik las het ademloos en was meteen overtuigd: dat was was ik nodig had.

De doula was op dat moment in Nederland nog volkomen onbekend. Hoe moest ik er dan een vinden? Ik pakte de Gouden Gids erbij en belde met diverse kraamzorgbureau's. Een keer of vier kreeg ik een reactie als: "Ja, ik begrijp wat u bedoelt, maar dat bieden wij niet aan. Succes verder!". Maar de vijfde keer was het raak: een hulpvaardige telefoniste dacht net even wat verder en ze kende misschien wel iemand die kon doen wat ik vroeg.

Zo vonden we Karla, ze kwam bij ons kennismaken en ik voelde me meteen op mijn gemak met haar. Ze had tientallen jaren ervaring als kraamverzorgende en wist dus veel van de bevalling af. Verder was ze een sterke vrouw maar toch heel zorgzaam. Ze dronk graag kruidenthee, net als ik. Mijn angst viel van me af, en hoewel ik het nog steeds spannend vond, durfde ik de bevalling wel aan met Karla aan onze zij. Vanaf dat moment kon ik weer genieten van mijn zwangerschap. Mijn man was ook blij met Karla, hij kon zien hoe ik opknapte en vond het zelf ook fijn om te weten dat we er straks niet alleen voor zouden staan. We zagen Karla pas weer terug bij de bevalling (waarover ik later misschien nog wel eens zal schrijven) maar het gaf al steun om te weten dat we haar konden bellen zodra de bevalling zich aankondigde. En zo hielp onze doula ons door de zwangerschap heen.

Politie assisteert bij bevalling

Zomaar een nieuwsberichtje. Een zwangere vrouw stapt in de auto om naar het ziekenhuis te rijden. Maar de bevalling is al zover gevorderd dat ze onderweg moet stoppen op een tankstation. Ze kan niet verder rijden. De politie moet erbij komen om haar naar het ziekenhuis te brengen, waar haar dochter wordt geboren.

Ik zie ons nog zitten: mijn doula en ik midden in de nacht in haar kleine autootje op weg naar het ziekenhuis. Ik op een kraammatrasje, want de vliezen waren gebroken. Zij een beetje bibberig, ze reed niet graag op de snelweg. Het is zeker niet ideaal om tijdens je bevalling nog in de auto te moeten, maar om dan zelf te moeten rijden... Behalve bevallingscoach kan een doula dus als het zo uitkomt ook chauffeur zijn!

Lees hier het nieuwsbericht