In je BRAIN, uit je brain!

Stel je voor... al een paar uur ben je je aan het voorbereiden op de geboorte van je kind. De golven van de weeën komen en gaan en brengen je lichaam in beweging. De lichten in je huis staan zacht, je lievelingsmuziek staat aan en je partner en je doula vormen samen een goed support-team. Voor je gevoel gaat alles goed en voelt het prettig. Je hebt een ritme gevonden en je hebt je terug getrokken in jezelf. 

Ergens in deze “flow” kan een verandering plaatsvinden of kan er een keuze van je gevraagd worden. Of soms heb je gewoon meer duidelijkheid nodig over iets wat zich voordoet. De verloskundige stelt bijvoorbeeld voor om de vliezen te breken of ze geeft aan dat het toch misschien verstandiger is naar het ziekenhuis te gaan omdat je weeën niet krachtig genoeg zijn. Op zo'n moment gebeurt er van alles tegelijk terwijl je daarnet nog zo lekker in je bubbel zat! Wat kan je dan doen om in een korte tijd zo duidelijk mogelijk voldoende informatie te krijgen?   

In de voorgesprekken met de ouders tijdens de zwangerschap bespreken we voor dit soort situaties altijd het BRAIN-model, een handig hulpmiddel om snel helderheid te krijgen en de juiste vragen te stellen. Alleen het woordje “brain” zeggen tijdens de bevalling is voldoende en de moeder of haar partner weten wat ik bedoel. De B staat voor het Engelse “benefits”. Wat zijn de voordelen van deze beslissing of handeling? De R staat voor “risico”. Zijn er risico’s aan verbonden? Zo ja, welke dan? De A staat voor “alternatieven”. Zijn er ook andere manieren die ik nog kan proberen? De I geeft je “intuïtie” weer. Wat zegt je gevoel? En tenslotte de N, die staat voor “niets”. Wat gebeurt er als ik niets doe? 

Naast de snelle manier waarop je zo veel informatie krijgt, kan het er ook voor zorgen dat je beter begrijpt waarom een bepaalde handeling nodig is of waarom juist die keuze wordt voorgesteld. Of er ontstaat ruimte om het geboorteproces nog even de tijd te geven. Door je begrip en door je betrokkenheid heb je dan ook minder het gevoel dat de situatie je overvalt en je voelt je “steviger”. Ik denk dat dit van grote waarde is bij de verwerking van zo'n bijzondere gebeurtenis als de geboorte van je kind. Een situatie die je toch niet zo heel vaak in je leven zult meemaken maar die je zeker nooit vergeet! 

Liefs, Marlies

Ziek of gezond?

Na een fikse operatie sta je tegenwoordig soms dezelfde dag alweer op straat. Ze kunnen je niet snel genoeg het ziekenhuis uit werken en als het maar even kan word je door de huisarts of praktijkassistent behandeld. Behalve als je moet bevallen, dan wordt er juist alles aan gedaan om je in het ziekenhuis te krijgen.

Een al wat ouder bericht uit de NRC werpt een vraag op die ik mezelf al eerder stelde: waarom behandelen we in Nederland zwangerschap en bevalling als gevaarlijke ziektes? Drie Maastrichtse wetenschappers op het gebied van de verloskunde constateren dat veel chronische zieken tegenwoordig buiten het ziekenhuis worden behandeld, terwijl de zorg bij zwangerschap en geboorte zich juist verplaatst van buiten naar binnen de ziekenhuismuren. Zo, zeggen ze, komen zwangeren van 'gezondenland' terecht in 'ziekenland'.

Net als de huisarts kan je verloskundige je voor onderzoek naar de specialist sturen. Maar ben je eenmaal bij de gynaecoloog geweest, dan is er geen weg terug, zoals bij andere specialisten. Je blijft nu onder gynaecologische controle en de kans is groot dat je ook in het ziekenhuis zult bevallen. In 'ziekenland' is vooral oog voor afwijkingen en risico's. Daarom wordt er soms sneller medisch ingegrepen dan strikt noodzakelijk is. Dat maakt de gezondheidszorg duurder en het versterkt het beeld dat kinderen krijgen riskant is, en dat je beter niet thuis kunt bevallen. Hoewel onderzoek uitwijst dat dat minstens even veilig is.

Een nare ziekte die wel negen maanden duurt en eindigt met een operatie. Je moet er voor naar de dokter, en naar het ziekenhuis. Je kan niet werken, moet met verlof of een beroep doen op je arbeidsongeschiktheidsverzekering. Je moet speciale supplementen slikken. Je mag bepaalde dingen niet eten. Steeds ligt de nadruk op wat je allemaal niet kan en mag, op kwaaltjes en op pijn. Dat verklaart misschien waarom sommige zwangere vrouwen hun verlof zo lang mogelijk uitstellen en op hun kraambed nog in de weer zijn met hun smartphone en laptop om toch maar vooral geen dag werk te missen. Logisch: zij willen niet voor ziek, zwak en misselijk aangezien worden (ook al voelen ze zich 's morgens misschien niet altijd even fit).

Maar je bent als zwangere helemaal niet ziek, je bent eigenlijk méér dan gezond! Je bent gezond voor twee, en zelfs gezond voor de hele mensheid. Je bent bezig met het leveren van een enorme prestatie: het bouwen van een nieuwe wereldburger. Zie het als een vorm van topsport, waarvoor je fysiek en mentaal in optimale conditie moet zijn. Natuurlijk heb je goede ondersteuning nodig van je begeleidingsteam. En daar hebben ze in het ziekenhuis nu juist weinig kaas van gegeten.

Zomerblog

Daar zit je dan in het zonovergoten Zeeland op je vakantieadres. Precies acht dagen heb ik om uit te waaien tussen twee wachtperioden in. Acht dagen en wachtend op inspiratie om in deze dagen ook een blog te schrijven.

 

Gedachten aan de laatste geboorte waar ik als doula bij was deze week spoken door mijn hoofd. In het ziekenhuis waar deze geboorte plaatsvond is helaas maar een klein gedeelte van de nieuwe 'moeder- en babyvriendelijke keizersnede' overgenomen in het protocol (een ander onderwerp voor een volgend blog) De moeder wordt nu herenigd met haar pasgeboren baby en haar partner in de uitslaapkamer waar vervolgens het eerste contactuur plaatsvind. Geen kort moment van huid-op-huid contact bij mama op de operatiekamer en de baby verlaat met papa vrijwel meteen de ruimte. Als doula mag ik in dit ziekenhuis niet mee naar de operatiekamer (ook niet naar de uitslaapkamer overigens) maar wacht dan op de papa en de baby op de afdeling. Het kleine gezonde meisje huilt onbedaarlijk in de couveuse maar als we vragen of zij dan even bij papa huid-op-huid mag liggen mag dat niet omdat ze over een half uurtje naar de uitslaapkamer gaan waar mama op hen wacht... Een nieuw beleid, dat een verbetering zou moeten zijn, maar waardoor nu een pasgeboren meisje zonder aanraking drie kwartier ligt te huilen…

Ook denk ik aan wat er vaak gebeurt als ik met een groep meiden van de middelbare school werk. Als ik aan ze vraag of ze weten hoe een geboorte verloopt en hoe ze denken dat ze ooit zelf zullen bevallen, krijg ik van die soap-achtige verhalen te horen van gillende vrouwen, hulpeloos liggend in een bed, helse pijnen verdragend. Waarom is dat het heersende beeld onder jonge meiden, de toekomstige moeders? Zou er niet een tegengeluid kunnen komen vanuit de media dat laat zien dat het ook anders kan? Of op scholen: aparte meiden-voorlichtingslessen over allerlei vrouwendingen waaronder ook zwangerschap en geboorte? Ook een onderwerp voor een ander blog.

Ondertussen blader ik in het boek van Sarah Buckley: Gentle birth, gentle mothering. Mijn oog valt op wat zij schrijft over “overgave”. Loslaten of je overgeven aan iets heeft in onze westerse cultuur vaak geen positieve klank, schrijft ze. In plaats daarvan worden we aangemoedigd om vooral actief te zijn en ons leven onder controle te hebben. Deze houding kan ons ver brengen, maar in het geval van een geboorte kan een baby niet alleen op pure wilskracht geboren worden. Dan is het nodig je te begeven op het pad van de overgave. Is het ontbreken van vertrouwen in je lichaam - het vrouwelijke lichaam - de oorzaak van de moeilijkheid om tot overgave te komen? Als je zwanger bent wordt je wel erg overspoeld vanuit alle hoeken met alles wat maar mogelijk mis kan gaan tijdens de bevalling. We vergeten steeds vaker dat we deze bijzondere, natuurlijke kracht om te baren werkelijk zelf bezitten. Daarnaast zijn we ook de onvoorwaardelijke, voortdurende steun van een ervaren “geboortebewaakster” verloren. Een vertrouwde verloskundige, die continu bij je blijft, of een doula herinneren je eraan dat je zelfs genetisch gezien alle geboorten van de vrouwen tot ver terug in je familielijn in je draagt en dat je diep van binnen al weet hoe je het beste geboorte geeft aan je kind. Als je je overgeeft en de bewuste controle loslaat, komen je diepere innerlijke, natuurlijke ritmes aan de oppervlakte. Als je je over kunt geven aan de tijd die je lichaam nodig heeft om te bevallen, zonder op te willen schieten en zonder te snel in te grijpen, leer je je eigen natuurlijke ritme en dat van je baby te vertrouwen. Dat vertrouwen is ook een grote gift die je helpt in je moederschap en bij het zorgen voor je kind. Wat prachtig verwoord en goed geschreven. Heel veel informatie staat er in dit boek! Wel in het Engels, maar het is echt een aanrader, ook voor de eerste weken na de geboorte.

Ik heb me ook een beetje overgeven aan mijn gedachten, mijn prestatiedrang losgelaten en daaruit is dit “vakantieblog” ontstaan. Met zon en zee in mijn hoofd en ieder geval ideeën voor volgende schrijfsels en een hoop los zwevende gedachten die nog geboren mogen worden. 

Lieve zomergroet,

Marlies Phielix.

www.doulapraktijkgorinchem.nl  

De eerste keer

Een doula bij je eerste bevalling, ja, dat zou in de meeste gevallen ideaal zijn. Maar door omstandigheden komt het er dan vaak juist niet van. En dat is jammer!

Als onervaren aanstaande ouder denk je je natuurlijk goed voor te bereiden: je haalt wat boeken uit de bibliotheek, hoort verhalen van familie en vriendinnen aan en je gaat op zwangerschapsgym of -yoga. Als je een sterke maag hebt, kijk je naar bevallingsprogramma's op televisie. Misschien denk je na over hoe je het liefst zou bevallen, of je bent meer een 'ik zie wel'-type.

Zo deed ik het zelf ook, de eerste keer. Maar wat viel het me tegen. Terugkijkend zou het met een doula erbij zo anders zijn geweest. Bijvoorbeeld in het ziekenhuis, toen mijn 'eigen' verloskundige (nou ja, ik had haar bij een controle één keer ontmoet) weg ging en ons daar achterliet bij een leger van vreemde verpleegkundigen, arts-assistenten en gynaecologen, die om de paar uur werden ingewisseld voor andere. Of in de lange uren dat we moesten afwachten of de weeën op gang zouden komen. Toen mijn man zo moe werd dat hij naar huis ging voor een slaapje. En toen ons door de gynaecoloog allerlei keuzes werden voorgelegd maar we geen idee hadden wat de consequenties daarvan waren - en of we eigenlijk wel iets te kiezen hadden. Met een doula erbij hadden we onze vragen kunnen stellen en ons gesteund gevoeld in plaats van overrompeld. Dat gevoel van 'overrompeld zijn' is na de bevalling nog lang bij me blijven hangen. Geen fijn begin van het moederschap.

Toen ik voor het eerst zwanger was, waren er nog nauwelijks doula's te vinden in Nederland. Maar ik kwam ook niet op de gedachte om er eentje te zoeken. Omdat ik geen idee had van wat me te wachten stond en wat mijn eigen rol daarin kon zijn. En zo gaat het met de meeste vrouwen die hun eerste kindje verwachten: het is vrijwel onmogelijk om een eerlijk beeld te krijgen van hoe het kan lopen. Dat heb je wel nodig om te beslissen of je het zonder doula aandurft!

Hoe is dit kennisprobleem op te lossen? Moeilijk. De boeken geven op zich wel informatie, maar zonder ervaring interpreteer je wat je leest toch op je eigen manier. De meeste mensen vertellen niet graag (eerlijke maar) 'enge verhalen' aan een zwangere vrouw; stress en angst wil je tijdens de zwangerschap liever vermijden. Of de verhalen die je hoort zijn juist zo gruwelijk dat je er alleen maar wanhopig van zou worden en je er dus voor afsluit.

Dat is voor mij een van de redenen geweest om Doula.nl op te richten en ook om aan dit Doulablog mee te werken. Zodat ik jullie, de lezers die voor het eerst een kindje verwachten, dit kan vertellen: denk er eens over om een doula bij je bevalling te vragen. Een eerste bevalling wordt tegenwoordig gezien als een 'risicobevalling', wat betekent dat je eerder naar het ziekenhuis moet en dat sneller tot medische ingrepen wordt overgegaan. Bereid je zelf ook voor op deze onzekere situatie door je te voorzien van continue emotionele ondersteuning. Ik durf best te stellen dat je daar nooit spijt van zult krijgen.

Wat als...

Je zorgen maken tijdens de zwangerschap: herkenbaar? Een eindeloze serie wat-als-vragen proberen vrouwen, liefst ’s nachts, zelf te beantwoorden. Het lijkt zo fijn om vooraf alles al te hebben uitgedacht. Als iets zich daar echter NIET voor leent, dan is het wel een bevalling! De meeste kindjes houden zich namelijk helemaal niet aan plan A, en liefst ook niet aan plan B. Bevallingen laten zich nu eenmaal niet plannen. 
Wat is het dan fijn om even te kunnen sparren met je doula!

Wat als de bevalling niet op tijd begint?

Weet dat slechts 5% van alle vrouwen op hun uitgerekende datum bevalt. Als jij dus eerder of later bevalt, betekent dat niet meer of minder dan dat jij bij die 95% hoort die het allemaal ook zo doen. Precies op tijd varieert van drie weken voor de uitgerekende datum tot twee weken daarna. Ik weet inmiddels dat kindjes vrijwel zonder uitzondering een heel handig moment kiezen om geboren te willen worden. Waarschijnlijk omdat ze voelen dat jij dan ook lekker ontspannen bent!

Wat als ik niet weet of het wel echt is begonnen?

Irritant hè, hoe iedereen altijd zegt dat je weeën heus wel zult herkennen zodra ze zijn begonnen. Alsof je daar wat aan hebt! Mijn lievelingstip is om dan lekker lang en lekker heet te gaan douchen. Ofwel ontspant het warme water zo, dat alles stopt. Ofwel ontspant het zo, dat alles vol doorzet. Hoe dan ook, jij bent daarna heerlijk ontspannen en weet bovendien waar je aan toe bent!

Wat als ik moet poepen tijdens de bevalling?

Het kind komt langs jouw darmkanaal en zal jou zodoende mogelijk wat ontlasting eruit laten persen. Maar het mooie van Moeder Natuur is dat ze heeft bedacht dat bevallingen vaak beginnen met een grote boodschap, gewoon privé, keurig op de wc. Wat er tijdens de bevalling eventueel nog moet worden geloosd is dus vaak miniem. Alle zorgverleners betrokken bij jouw bevalling kijken hier niet van op. Als we dat wel zouden doen, dan hadden we een ander vak moeten kiezen!

Wat als ik heel erg ga schelden of schreeuwen?

Iedereen kent wel een film met zo’n hysterische bevallings-scene, waarbij de partner helemaal stijf gescholden wordt. Je lacht er om, maar stiekem hoop je toch vooral dat je straks niet ook ineens zo uit je dak zal gaan tijdens de bevalling. Mijn ervaring is dat vrouwen enkel hoeven te schreeuwen als ze niet gehoord worden of zich niet gehoord voelen.

Wat als ik niet meteen van mijn kindje hou?

Het hele ontstaan van je kind is een delicaat samenspel van allerlei hormonen. Tijdens de bevalling is vooral het hormoon oxytocine rijkelijk aanwezig. Dit hormoon zorgt ervoor dat vrouwen een enorm geluksgevoel ervaren meteen na de geboorte en smoorverliefd worden op hun eigen kind. Ik beaam dan altijd heel stellig dat er inderdaad geen enkel ander kind net zo mooi, lief en goed gelukt is. Die oxytocine die rond zo’n kraambed waart, pik ik als doula namelijk ook graag op!

Wat als, wat als, wat als…?

Een doula beantwoordt al je vragen en kan je helpen concentreren op hoe je WEL zou willen bevallen. Immers: je zorgen maken is de verkeerde kant op fantaseren!

Vragen naar de (on)bekende weg

Ik ben dol op het woord 'waarom'. Waarom? (kijk, daar heb je het al). Omdat het mijn horizon verbreedt, mijn kennis  en weten vergroot. En vooral: omdat het mijn keuzemogelijkheden vergroot en ik bevestigd word in mijn 'onderbuikgevoel'. Daar word ik een sterker en blijer mens van. Een ander aspect van vragen naar het 'waarom' is dat je goed leert luisteren. Als je de vraag wel stelt maar het antwoord niet - of maar gedeeltelijk - hoort, mis je essentiële, waardevolle informatie. Wat heeft dit met de doula te maken? En met de zwangere en straks bevallende vrouw? Nou, meer dan je denkt.

Elke zwangere die ik spreek heeft een eigen visie en gevoel bij haar zwangerschap en komende bevalling. Op basis daarvan zal ze keuzes maken en die zullen haar beleving en ervaring beïnvloeden. Als je zwanger wordt, zijn er enorm veel dingen waar je over gaat nadenken en keuzes in gaat maken. Daarnaast ervaar je van alles waar je ook rekening mee wilt houden. Kortom: het is een roerige periode, die negen maanden. Hoe jij je zwangerschap en bevalling beleeft, is van grote invloed op het beeld dat je van jezelf hebt en draag je je leven lang verder met je mee.

Een voorbeeld: ik sta op een beurs en kom in gesprek met een oudere dame. Uiteraard spreken we over bevallen. Op een gegeven moment vraag ik naar haar bevalervaring. Binnen de kortste keren staat ze, dertig jaar na dato, te huilen vanuit het diepst van haar hart. Want indertijd is haar bevalling haar uit handen genomen. Er is er niet naar haar geluisterd op cruciale momenten, want ze moest niet zeuren, ze moest even doorzetten en noem maar op. Kortom: ze huilt om het verlies van haar autonomie. En nu hoort ze dat het niet zo had gehoeven, dat haar gevoel klopte. Toentertijd en nu nog. Ik leef met haar mee, heb oog en oor voor haar nog steeds rakende ervaring. Dat is helend.

Deze ervaring was dertig jaar geleden, maar helaas zie ik het als doula nog regelmatig gebeuren. Dat zwangeren luisteren en zich voegen naar de deskundige en zich soms al te snel neerleggen bij scenario’s die ze niet passend vinden. En denken dat er geen alternatief is. Ze stellen de 'waarom'-vraag niet en durven te weinig naar hun eigen behoeftes te luisteren. Helaas is bevallen op andermans tempo, visie en plek niet bevorderlijk voor een goede bevalervaring. Daarom is de waarom-vraag zo belangrijk. Zodat je als zwangere ontdekt en helder krijgt wat jij nodig hebt om goed te kunnen bevallen. En dat je op zoek gaat naar degene die je daarbij ondersteunt en volgt, in plaats van aanstuurt en beperkt. Er is echt meer mogelijk dan je denkt. Als je maar vraagt en op zoek gaat naar een bevredigend antwoord en een luisterend oor.

Gesprekken met een doula zijn hierbij een fantastisch hulpmiddel. Een doula luistert, geeft je alle ruimte om te vertellen wat je op je hart hebt. Ze stelt de waarom-vraag als jij dat zelf niet doet, en als zij vermoedt dat meer informatie inzichtelijk kan zijn. Ze heeft alle tijd voor je, want persoonlijke dingen helder krijgen vraagt vaak veel aandacht. Alle aspecten van de bevalling worden met je doorgenomen, zodat je zicht krijgt op hoe bevallen voor jou werkt en wat jij daarvoor nodig hebt. De doula helpt je om de juiste mensen en plek te vinden om geboorte te kunnen geven op jouw wijze. Ik merk elke keer weer hoe belangrijk de voorgesprekken zijn, omdat ze het bewustzijn en de eigen kracht enorm vergroten. Dat creëert een veilige basis van waaruit je kunt bevallen. En voorkomt dat je achteraf zegt: “Als ik dat had geweten, dan had ik……..” Maar je kunt je bevalling niet overdoen.

Daarom is het bespreken van geboortewensen met een doula zo belangrijk. Daarom is contact met een neutrale, betrokken vrouw zo heilzaam. Daarom is de doula een welkome aanvulling in geboorteland. En jij, zwangere: waarom heb jij (nog) geen doula?

Bevallen, pijn en de doula

Angst voor pijn bederft voor veel vrouwen hun zwangerschap - vooral de eerste keer - en maakt zelfs dat sommigen hun kinderwens maar helemaal in de ijskast zetten. Het aanbod van pijnbestrijding in ziekenhuizen speelt in op deze angst. Bange vrouwen zien deze medicatie als een recht, dat ze opeisen. 

Ook doula's krijgen te maken met vrouwen die van hen maar één ding willen: de garantie dat het geen pijn zal doen. Die garantie is natuurlijk niet te geven. Ook chemische pijnbestrijding helpt niet altijd en bij iedereen. De bevalling blijft een onzekere gebeurtenis en daardoor voor velen een bron van angst en zorgen.

Op zich is het helemaal niet gek dat we zo bang zijn voor de pijn die we verwachten. Je kunt je er nog niet veel bij voorstellen en pijn is in je fantasie altijd erger dan in het echt. Misschien heb je wel enge verhalen gehoord van je moeder of vriendinnen, of beelden van bevallingen op televisie gezien die maken dat je denkt: zoiets vreselijks kan ik niet verdragen.

Ook speelt er een psychologisch verschijnsel mee genaamd 'focalisme'. Dat is de menselijke neiging om de effecten van toekomstige gebeurtenissen heel eenzijdig in te schatten. Bijvoorbeeld: als ik de oudejaarsklapper/jackpot/hoofdprijs win, zal ik de rest van mijn leven gelukkig zijn. Maar ook in het leven van een miljonair is pijn en ongemak. Je kan nog net zo goed je teen stoten, ernstig ziek worden of een dierbare verliezen. Andersom denken veel mensen dat het eindigen van een liefdesrelatie ook het einde van de wereld zal betekenen. Maar als je geliefde je echt verlaat, blijkt het leven naast het liefdesverdriet toch gewoon door te gaan. Je vrienden, je werk en allerlei dagelijkse dingen blijken welkome afleiding te bieden en al snel ga je weer je gewone gang.

Focalisme speelt mee rond de bevalling als we alleen kijken naar de pijn waar we zo bang voor zijn. Een zekere mate van pijn en ongemak hoort erbij, dat is onvermijdelijk gezien de heftigheid van het natuurlijke proces dat een bevalling is. Maar daarnaast zullen we nog allerlei andere ervaringen hebben. De steun van onze partner bijvoorbeeld, of het meeleven en helpen van het ziekenhuispersoneel. Een kop thee of een warme douche als je er zin in hebt, een moment van lekker wegdoezelen, en de blije verwachting dat je straks je kindje in je armen kan sluiten. Alles bij elkaar een rijke ervaring die de band met je kind kan versterken. De meeste moeders zeggen achteraf dat ze hun bevalling nooit hadden willen missen.

Als je erg gespannen raakt door je komende bevalling kun je er een doula bij zoeken. Dan kun je samen afspreken wat je prettig vindt en hoe zij daar voor kan zorgen. Een voet- of rugmassage, een hand om in te knijpen, muziek waar je van houdt, je warme sokken als je ze nodig hebt, bemoedigende woorden, met haar kun je een verlanglijstje maken voor de grote dag. Je beeld van de bevalling wordt er completer en meer realistisch door. Dat geeft je op voorhand extra zekerheid en rust tijdens je zwangerschap. En dan zal blijken dat jij net als miljarden vrouwen voor je en na je in staat bent om te bevallen en dit na te vertellen.

Moet een vrouw de regie hebben tijdens haar bevalling?

Een vaak gehoorde kreet: "de vrouw moet de regie hebben tijdens haar bevalling". Ik lees 'm in wervende teksten in brochures van ziekenhuizen of in hippe babybladen en frons dan telkens even mijn wenkbrauwen.
Het klinkt goed; de regie hebben over je bevalling. Controle hebben. Dat willen we wel, niet enkel bij een bevalling, maar het liefst in het hele leven. Ik zal je verklappen dat ik er zelf ook erg van hou. Mijn werk, een vakantie, activiteiten van de kinderen, praktische zaken, alles wordt zorgvuldig voorbereid en gepland. Mijn partner en ik verdelen de taken, er liggen schema's en lijstjes klaar en wij houden ons daaraan. Dan is het onder controle en loopt alles op rolletjes. Heerlijk!

Ik kom regelmatig vrouwen tegen zoals ik. 'Controle freaks' noemen zij zichzelf soms gekscherend, maar met een duidelijke kern van waarheid. Vaak hebben zij hun leven goed gepland; eerst studeren, dan een aantal jaar werken en carrière maken, eventueel wat reizen en dan is op een gegeven moment de tijd aangebroken om serieus aan gezinsuitbreiding te gaan werken. Soms komt daar een kink in de kabel, want er bestaat nog steeds niet zoiets als 'gepland zwanger worden'. Een zwangerschap laat wel eens wat langer op zich wachten dan van te voren was ingeschat en dat is best even slikken als je graag de regie wilt hebben over je eigen leven.

Terug naar de kreet "de vrouw moet de regie hebben tijdens haar bevalling". Zoals gezegd klinkt het heerlijk. Koren op de molen van alle vrouwen die van controle houden. Ja, de regie en controle over de bevalling, dat willen we wel! Ik vraag me steeds vaker af of dat wel zo slim is. Moet een vrouw echt de regie hebben tijdens haar bevalling?
Bij een vrouw die de regie heeft tijdens de bevalling, stel ik me een vrouw voor die alles en iedereen om haar heen aanstuurt. Zij vertelt haar partner wat hij moet doen en wanneer de verloskundige gebeld moet worden. Zij weet precies waar alle benodigde spullen liggen en kan ook zelf bedenken dat het tijd wordt om eens naar toilet te gaan, onder de douche te stappen, een andere houding aan te nemen en ga zo maar door. Ik stel me een vrouw voor die, gezeten op een bed midden in de kamer, alles regisseert en tussendoor ook nog even de weeën opvangt.
Het kan.
Maar zou deze vrouw voorspoedig gaan bevallen? Dat denk ik niet. Want moet zij tijdens de bevalling niet hele andere dingen aan haar hoofd hebben? Dingen als met aandacht de weeën opvangen, zoveel mogelijk proberen te ontspannen en los te laten, haar lichaam laten doen wat het op dat moment moet doen?
Dat dacht ik toch altijd... En ik zie dat als doula ook terug in de dagelijkse praktijk.

Juist een vrouw die de regie kan loslaten bevalt voorspoediger en vlotter. Er is dan beduidend minder vaak een ingreep nodig in het geboorteproces en er is dan zelden behoefte aan medische pijnbestrijding. Een vrouw die de regie kan loslaten tijdens de bevalling trekt zich helemaal terug in zichzelf. De buitenwereld is niet meer belangrijk, haar lichaam kan nu doen wat het moet doen. En dat lichaam weet precies wat het moet doen om goed te bevallen. Laat dat maar aan een vrouwenlichaam over! Het is juist de geest, het denkvermogen en organisatietalent, die het een vrouw moeilijk kunnen maken tijdens de bevalling. En wanneer je bezig bent met de regie voeren, dan ben je juist bezig dat denkvermogen en organisatietalent aan te spreken. Daarmee houd je immers controle over je bevalling?

Nu zal ik de laatste zijn om te ontkennen dat regie en controle belangrijke zaken zijn bij een bevalling. Maar dan niet tijdens de bevalling, maar ervoor. Volg een informatieve zwangerschapscursus, oriënteer je op de keuzes die je hebt tijdens je bevalling, inventariseer je eigen wensen en die van je partner. Heb de regie! Neem de controle! En ga dan aan de slag. Schrijf vervolgens in een geboorteplan de dingen op die voor jou en je partner belangrijk zijn en geef dat aan je verloskundige of arts. Zo weten zij wat belangrijk is voor jou en kunnen zij zo veel mogelijk jouw wensen volgen. Jij kunt dan op het moment van de bevalling met een gerust hart de controle loslaten en doen wat je lichaam wil doen: bevallen.

Een doula inschakelen kan veel betekenen hierbij. Niet alleen kan zij je informatie geven over de keuzes die je hebt en helpen met het opstellen van een reëel geboorteplan, maar ook zal zij er tijdens de bevalling voor zorgen dat je verloskundige of arts zoveel mogelijk je wensen volgt.
Ik noem mijzelf ook wel eens de 'ceremoniemeester' van de bevalling. Bij een bruiloft kent de ceremoniemeester de wensen van het bruidspaar en laat de huwelijksdag lopen zoals zij van tevoren hebben afgesproken. Op die manier kan het bruidspaar zich helemaal overgeven aan de bijzondere dag. En bij onverwachte zaken neemt de ceremoniemeester veel zorg daarvan op zich. Precies zo werk ik tijdens de bijzondere dag dat een kindje geboren wordt. Ik ken de wensen van de zwangere vrouw en haar partner. We hebben de verschillende mogelijkheden doorgesproken en een geboorteplan opgesteld, zodat ik tijdens de bevalling de regie even van hen kan overnemen. Zo kunnen zij de controle loslaten en zich samen overgeven aan een van de meest bijzondere gebeurtenissen in hun leven; de geboorte van hun kindje.

Willeke Klerks, 9 februari 2013
Meer lezen over Willeke en haar doulapraktijk? Kijk op www.geboortecoaching.nl.

Zwanger na een miskraam; wachten op de roze wolk...

Mijn ogen gaan open en al snel word ik overvallen door een golf van misselijkheid. Gelukkig, het is er nog. Rustig draai ik me op mijn rug en leg mijn hand op mijn buik. Ja, het voelt nog vol daarbinnen. Opgelucht haal ik adem en begin ik aan mijn cracker van het nachtkastje te knabbelen. Zodra de misselijkheid wegebt, trek ik mijn pantoffels aan en ga naar beneden. Tijd voor de yoga. Bij de opstart haal ik diep adem en leg mijn hand weer op mijn buik. 'Adem diep in naar je kindje' hoor ik van mijn you-tube yoga instructrice. Zit daar een kindje? Ja dat zal wel, ik ben toch zwanger. En gezien de zere tepels, misselijkheid en volle buik-gevoel ben ik ook vandaag zwanger. Een kindje? Hmm dat moet ik nog even afwachten...

Het is al geruime tijd geleden dat ik als doula in aanraking kwam met een klant die meerdere miskramen had gehad. Voor mij is liefdevol contact met je kind prioriteit nummer 1 in opvoeding en begint dit al lang voordat je kindje geboren wordt. Het was dan ook lastig voor te stellen dat deze vrouw pas na de 20 weken echo durfde te geloven dat het kindje misschien toch echt ging komen. Er bleef twijfel ondanks het zichtbaar en voelbaar zijn van de baby. Mijn voorstel voor een meditatie voor het verdiepen van de band werd van de hand gewezen. Liefdevol heb ik hen gesteund in deze tijd. Toch knaagde er diep in mij onbegrip. Ik gunde het kindje een 'ik wil je hier bij me.. Je bent welkom!' en moeder een roze wolk van geluk, maar haar diepe wens en hoop leek overschaduwd door de angst dat het toch nog mis zou gaan.

Destijds was mijn enige referentiekader mijn eigen twee zwangerschappen (waarbij ik direct zwanger was en bij conceptie al voelde dat het 'raak' was). Zelfs bij de conceptie stuurde ik al een welkom voor dit zieltje het universum in. Ik had ondanks alle kwaaltjes zo’n roze wolkgevoel dat ik me toch moeizaam kon voorstellen dat je terughoudend bent met je welkom. Het kindje mag zich toch geliefd voelen, ook als het maar kort bij je blijft? Zo dacht ik erover. Tot vorig jaar juni..

Mijn ogen gaan open en ik rek me uit. Hmm, lekker geslapen. Ik voel me uitgerust. Als ik overeind kom merk ik dat ik me eigenlijk sowieso heel goed voel. Te goed...  Ik weet niet waarom, maar ik voel me er ongemakkelijk bij. Als ik mijn ochtendjas aanzwiep en mezelf in de spiegel zie, lijkt het wel of het beginnende buikje ook ineens weg is... Hmm. Op het toilet staat even mijn wereld stil als ik naar het wc-papierje en vervolgens ook mijn onderbroek kijk. Bloed... Even duurt het voordat ik besef wat dit betekent, ik slik en denk aan hoe ik me zo even nog te goed voelde. De realiteit van wat er gebeurd zinkt in. Nee, het kan niet waar zijn... Waarom? Ik kan de tranen niet tegenhouden. Ik ren de trap op duik in mijn bed en huil urenlang. Zeven weken zwangerschap kwamen tot een gierende halt.

Het heeft niet zo mogen zijn. Toch had ik nooit gedacht dat het mij kon overkomen. De zwangerschap was wel anders gelopen dan mijn vorige twee; heftiger. Maar elke zwangerschap is anders, ik nam het voor lief en geen kwaaltje kon mijn geluk aantasten. Elke dag las ik in mijn zwangerschapsboeken en zelfs bij het voorlezen voor mijn kinderen besefte ik dat een klein zieltje ook meeluisterde. Elke avond zong ik een wiegeliedje voor de kleine. Tot die ochtend.. Ik had van te voren niets gevoeld en nu voelde ik me alleen nog maar leeg. Het verdriet was groter en ondraaglijker dan ik ooit voor mogelijk had gehouden. Het voelde als een groot verlies van ons kindje, een kindje waarvan ik hield en waar ik dromen voor had.

Na vele gesprekken kwam er acceptatie. Mijn moeder (die zelf tweemaal een miskraam had) maakte uiteindelijk de opmerking die me hielp naar een stukje zingeving van deze levenservaring. 'Ergens is het ook wel alsof je nu toetreedt tot een geheime orde van vrouwen. Je kent nu ook de andere kant van het moederschap en de pijn van loslaten...' Dit sterkte me. Ik voelde destijds bij mijn bevallingen sterke verbondenheid met alle moeders. Nu voelde ik een diep respect en een verbintenis met alle moeders die dit verlies kennen. Ik voelde me rustiger. Enkele dagen later vroeg mijn moeder me 'Hoe denk je dat dit jouw doula-werk zal beïnvloeden en verrijken? Dat je echt kan meevoelen hierover? Het overkomt zoveel vrouwen...' Er kwam een diepe rust over me, wetende dat ik mijn ervaring weer kan transformeren en anderen ermee kan ondersteunen.

Nu voel ik ook dat ik nog een ervaring op aan het doen ben, die mijn doula-werk zal verrijken. Zwanger na een miskraam... Het is nog die prille fase, zes weken zwanger ben ik. Een week eerder dan toen het de vorige keer mis ging. Ook deze conceptie heb ik gevoeld, maar een 'eerst zien dan geloven'-gevoel stond deze keer meer op de voorgrond. Geen roze wolk vanaf de eerste dag overtijd, maar eerst die test afwachten, ondanks dat mijn pijnlijke tepels en lichte misselijkheid duidelijk aanwezig waren. Het gewone vertrouwen in mijn lijf en de zorgeloze roze wolk zijn ver te zoeken. Hoewel... Een glimlach als ik me misselijk voel en mijn lijf bevestigt dat het toch echt dichterbij komt. Stap voor stap wordt mijn grijze wolk witter. Toch vind ik het contact zoeken met mijn kindje beangstigend. De vorige keer hechtte ik me zo snel... Had ik al zoveel hoop en plannen, nooit was het in me opgekomen dat het mis kon gaan. Nu denk ik er voortdurend aan. Ik kan geen wc-papiertje in het toilet gooien zonder eerst te kijken of er geen bloed op zit. Ik wil dat ook dit kindje weet hoe welkom het is, dus sluit ik mijn ogen en breng ik mijn aandacht naar mijn buik. Voelt het nog 'vol'? Oké, dan kan ik weer ontspannen... Hallo? misschien zit je daar?.. Hmm later. Gek hoe mijn eerdere overtuiging ‘it’s better to have loved and lost then never to have loved at all’ voor mij even niet op lijkt te gaan. Alsof ik mezelf tegen de pijn wil beschermen. Geen babbels nog met deze baby, ik voel dat deze wolk langzaam wit wordt, maar zeker nog niet roze. In mijn hart weet ik dat dit zieltje nu al geliefd is en met deze blog zet ik dat ook in de wereld. Maar het hardop tegen de kleine zelf zeggen en mijn hoop toelaten durf ik niet. Nog niet...

De geboorte van een doula

Vierentwintig  jaar geleden werd onze eerste zoon geboren. Ik had, net als alle vrouwen die voor het eerst zwanger zijn, geen ervaring met bevallen en dus geen idee hoe ik dat zou gaan ervaren. Het enige wat ik zeker wist, was dat er een oervertrouwen in mij zat. Een weten dat het me ging lukken. En als het anders zou lopen dan op eigen kracht, dan was het ziekenhuis een mooie oplossing. Maar wel aan het einde van het spectrum van mogelijkheden. Zo ging ik mijn bevalling in.

In die tijd bestond de doula nog niet. Ik had naast mijn man en de verloskundige, een vriendin uitgenodigd om er bij te zijn. In ruil daarvoor zou ze bij me kramen. Een topdeal: ik raad het iedereen aan. Maar goed, eerst bevallen. Het begon rond middernacht en zou uiteindelijk ruim een dag duren, maar dat wisten we toen natuurlijk nog niet. Tijdens de bevalling leerde ik hoe mijn lichaam werkte om onze baby geboren te laten worden. Het was hard werken en soms had ik er geen zin meer in. Maar het was ook fascinerend! En ik ontdekte, dat ik, doorgaans onafhankelijke vrouw, nu enorm steunde op mijn man. Dat vond ik bijzonder. Wat gebeurde er? Dat hij onafgebroken bij me was gaf me veel rust en een veilig gevoel. Hij zag, soms eerder dan ikzelf,  een wee aan komen, hielp me dan uit bed, praatte me door de wee heen en takelde me weer in bed, waar ik kon bijkomen van de oerkracht die in mij woedde. Het werkte als een tierelier. In de jaren daarna volgden nog drie zonen. En elke bevalling leerde ik beter hoe ik comfortabeler en vlotter kon bevallen. Zoon vier was er binnen vijf uur. Toen was ik klaar met geboorte geven; ik had het in de vingers. Wat ik ook geleerd had was hoe ongelofelijk belangrijk de onafgebroken, onvoorwaardelijke steun van mijn man was geweest, elke bevalling weer. Hij leerde mij wat de effecten van doula-ondersteuning waren. Maar dat wist ik toen nog niet. Ik had nog een lange weg te gaan.

Regelmatig werd ik na mijn bevallingen gevraagd bij geboortes aanwezig te zijn. Vanwege mijn eigen ervaringen, mijn instelling en het vertrouwen dat ik heb in geboorte geven . Na een paar jaar ontmoette ik Mary Zwart. Een verloskundige die mij binnen vijf minuten zei dat ik een doula was. Ik kon dat beamen, want ik had eens in een Amerikaans boek over de doula gelezen en herkende me daarin. Ze wees me op de mogelijkheid om me te scholen tot doula. En zo kon het gebeuren dat ik een paar maanden later in Amsterdam ingewijd werd in de weldadige werking van de doula door Debra Pascali- Bonaro. Alles viel op z’n plek; het voelde als thuiskomen. Dit was precies zoals ik het zelf ervoer. De professionele doula was geboren. Het was toen medio 2006.

Als kersverse doula had ik er natuurlijk reuze zin in: kom maar op zwangeren! Maar niemand wist van het bestaan van de doula. Veldwerk was dus nodig. Ik zocht contact met alle verloskundigenpraktijken in mijn omgeving. Immers, daar zijn de zwangeren te vinden. Maar vrijwel elke verloskundige reageerde afwijzend. De doula was overbodig. Dat deden ze zelf wel en bovendien zou ik het leukste stukje van hun begeleiding overnemen. Dat klopte niet, maar daar hadden ze geen boodschap aan. Dat was dus geen ingang. Via mijn website en het organiseren van een lezing meldden zich de eerste vrouwen. En wat werden het geweldige ervaringen!

In mei 2007 kwam ik binnen vier dagen twee keer in actie als doula. De baby’s waren met een tussenpose van drie weken gepland, maar ze besloten vlot na elkaar te komen. De eerste werd in het ziekenhuis geboren. Een flinke negenponder. Op eigen kracht, hoewel de vrouw van tevoren bezworen had dat ze zonder ruggenprik niet zou gaan bevallen. Het liep anders. Ze bleek over veel doorzettingsvermogen te beschikken en elke wee fantastisch op te vangen. Ze vond het heerlijk dat ik haar hielp bij elke wee en haar daarna begeleidde bij het ontspannen tussen twee weeën door. Daardoor hield ze het moeiteloos de negentien uur vol die de bevalling duurde. De andere vrouw beviel thuis. Na een versie in het ziekenhuis waar ik ook bij was, kon ze haar grootste wens, een thuisbevalling, in vervulling laten gaan. Ze wilde mij er graag bij omdat ze zich helemaal als vrouw wilde laten gaan. En dat deed ze. En hoe: een extatische bevalling! Zo werd binnen een week twee keer een doula geboren. Dat was ik en ik voelde me vereerd en vervuld. Wat een prachtige weg was ik ingeslagen.

Nog steeds begeleid ik met grote regelmaat vrouwen en hun partners op weg naar en tijdens de geboorte van hun kindje. Elke keer is het weer magisch en steeds ervaar ik de meerwaarde van mijn inbreng als doula: meer rust, meer vertrouwen, meer kracht, meer weten en meer zin in bevallen bij de aanstaande mama en papa. Allemaal zaken die een voorwaarde zijn voor een passende en voorspoedige bevalling. Ervaar het zelf!

Ben je benieuwd naar het bevallingsverhaal van beide moeders? De geboorteverhalen van Charlotte en Milan zijn te lezen op mijn website www.praktijkeigenwijz.nl

Doula-dating

Bij Doula.nl komen regelmatig e-mails binnen van zwangere vrouwen die met vragen zitten rond de bevalling. Ik trek er altijd graag tijd voor uit om die zo goed mogelijk te beantwoorden. Zelf weet ik als geen ander hoe akelig het is om tijdens je zwangerschap met zorgen te zitten en niet goed te weten waar je terecht kunt. Het is heel fijn om zo via de mail al wat steun te kunnen geven en ook nuttige informatie, waarmee mensen verder kunnen.

Deze week kwam er een bericht van een vrouw die in het verleden psychische problemen had gehad. Nu ging het weer goed met haar en zij en haar partner wilden graag een kindje. Maar eenmaal zwanger werd ze toch wat angstig dat de problemen van jaren geleden tijdens de zwangerschap terug zouden komen. Of dat ze er bij de bevalling last van zou krijgen. Een kennis had haar aangeraden eens naar een doula om te kijken.

Dat is natuurlijk een prima advies. Ze had het opgevolgd en was op Doula.nl terecht gekomen. En nu wist ze niet goed wat ze moest doen. Ze had verwacht een grote organisatie aan te zullen treffen, zoiets als de kraamzorg. Je belt, legt je situatie uit, krijgt de formulieren thuis en dan wordt alles verder geregeld. Maar zo werken doula's niet. Elke doula is een 'kleine zelfstandige' met een eigen bedrijfje. Sommigen werken wel samen om elkaar uit de brand te kunnen helpen in noodgevallen.

Het kiezen van je doula doe je zelf op Doula.nl. Voor deze vrouw was dat onverwacht, ze schreef dat ze het op een datingsite vond lijken. Die vergelijking is nog niet zo gek. Alleen kom je op Doula.nl niet voor een liefdespartner, maar voor een doula. Je neemt haar in de arm voor specifieke kennis en kundes, niet om je verdere leven mee te delen. Je kijkt naar de foto's, je bent je ervan bewust dat een foto niet alles zegt (net als op een datingsite) dus je leest ook goed de beschrijving die de doula van zichzelf geeft en haar achtergrond. Dan ga je kennismaken. Het kan meteen klikken, en dat zal vaak het geval zijn. Alle doula's hebben een goede opleiding achter de rug (behalve de stage-doula's, die zijn daar nog mee bezig) of ze hebben veel praktijkervaring. Maar mocht het onverhoopt niet klikken, dan zoek je even verder naar een goede 'match', voor een geslaagde 'doula-date'.

Zwanger... met een doula

Aan mij de eer om het eerste blog te schrijven op dit gloednieuwe Doulablog! En dat terwijl ik helemaal geen doula ben. Maar ik heb er wel ervaring mee, en daar wil ik graag wat van delen. Hopelijk vinden jullie het leuk om te lezen. Ik wil het hebben over de rol van de doula tijdens de zwangerschap. Het woord 'doula' betekent zoiets als 'bevallingscoach', wat kan ze dan doen tijdens de zwangerschap? Voor mij deed mijn doula heel veel, door er alleen maar te zijn.

In het begin van het jaar 2000 raakte ik in verwachting van mijn tweede kind. We waren heel blij dat het gelukt was, want ik was al halverwege de 30 en dan is het niet meer zo vanzelfsprekend om vlot zwanger te kunnen raken. De eerste drie maanden gingen voorbij met het laten bezinken van het goede nieuws en het ons instellen op de komst van ons kindje.

Maar over de zomer raakte ik gespannen. Mijn eerste bevalling was geen fijne ervaring geweest (een stuitligging die uitliep op een ongeplande keizersnede) en ik begon me bezorgd te maken dat zoiets weer zou gebeuren. Ik legde mijn angst voor aan de verloskundige en die sprak wat vage gerustellende woorden waar ik niet veel mee opschoot. Wat ook niet hielp was dat ik het hele verhaal daarna nog twee keer moest vertellen aan haar collega's. Mijn man probeerde me te steunen, maar kon me ook geen zekerheid geven.

Een zwangerschap kan heel fijn en bijzonder zijn: de veranderingen in je lichaam, het contact met je groeiende kindje... Maar als je opziet tegen de bevalling, zou je soms wel willen dat je terug kon: nee, laat maar, het hoeft niet meer, ik heb me bedacht! Maar dat kan dus niet. Dan voelt de zwangerschap als een nauwe tunnel waar je doorheen moet of je wil of niet. En hoewel je weet dat ontspanning tijdens de zwangerschap juist zo belangrijk is, en dat je stress moet zien te vermijden, lukt het volgens mij niemand die angstig is om op bevel te ontspannen.

Paniekerig surfte ik over het internet en vond een veelbelovend boek bij Amazon.com: The Thinking Woman's Guide to a Better Birth was de titel, van Henci Goer. 'Thinking', dat sloeg wel op mij, ik deed dag en nacht niets anders! En een 'better birth', dat klonk me als muziek in de oren. Het boek had een kritische toon, duidelijk anders dan de toch wat 'rozewolkerige' boeken uit de bieb. Dat sprak me aan, en dat gold zeker voor het hoofdstuk over 'professional labor support', oftewel de doula. Ik las het ademloos en was meteen overtuigd: dat was was ik nodig had.

De doula was op dat moment in Nederland nog volkomen onbekend. Hoe moest ik er dan een vinden? Ik pakte de Gouden Gids erbij en belde met diverse kraamzorgbureau's. Een keer of vier kreeg ik een reactie als: "Ja, ik begrijp wat u bedoelt, maar dat bieden wij niet aan. Succes verder!". Maar de vijfde keer was het raak: een hulpvaardige telefoniste dacht net even wat verder en ze kende misschien wel iemand die kon doen wat ik vroeg.

Zo vonden we Karla, ze kwam bij ons kennismaken en ik voelde me meteen op mijn gemak met haar. Ze had tientallen jaren ervaring als kraamverzorgende en wist dus veel van de bevalling af. Verder was ze een sterke vrouw maar toch heel zorgzaam. Ze dronk graag kruidenthee, net als ik. Mijn angst viel van me af, en hoewel ik het nog steeds spannend vond, durfde ik de bevalling wel aan met Karla aan onze zij. Vanaf dat moment kon ik weer genieten van mijn zwangerschap. Mijn man was ook blij met Karla, hij kon zien hoe ik opknapte en vond het zelf ook fijn om te weten dat we er straks niet alleen voor zouden staan. We zagen Karla pas weer terug bij de bevalling (waarover ik later misschien nog wel eens zal schrijven) maar het gaf al steun om te weten dat we haar konden bellen zodra de bevalling zich aankondigde. En zo hielp onze doula ons door de zwangerschap heen.